ĐÌNH GÀNH NGANG, ĐỀN MẪU GÀNH NGANG. PHÙ NINH
Chủ nhật, ngày 21 tháng 7 năm 2019 - 14:2

Đình Gành Ngang

Dân cư thôn Gành Ngang xã Thái Long quê gốc ở xã Từ Đà, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ. Là những người làm ăn trên sông nước rồi định cư tại đây khoảng 100 năm trước. Xuất xứ tên thôn Gành Ngang là bởi dòng sông Lô chảy đến khu vực này bị chắn bởi hai gành đá lớn. Từ bờ, gành nhô ra dòng chảy khoảng 30 m. Đầu gành nhọn hình mũi tên, chếch về phía hạ du. Hai gành cách nhau khoảng 100 m, hình dạng tương đối giống nhau. Cả hai gành đều là mối nguy hiểm đối với các loại thuyền nan, thuyền gỗ xuôi ngược cũng như đối với các loại bè gỗ, nứa xuôi dòng.

Vì thế người dân dựng nên mỗi gành một công trình kiến trúc tâm linh để thờ cúng cầu tai qua nạn khỏi. Đình Gành Ngang dựng ở gành dưới, vào  năm 1910, khi dân thôn định cư yên ổn làm ăn. Vật liệu xây dựng là gỗ nhóm tứ thiết, kiến trúc kiểu nhà ba gian miền xuôi. Hậu cung, bài vị đặt ở gian giữa.

Năm 1947, thực dân Pháp tấn công lên Việt Bắc, cánh quân gọng kìm phía Tây đi bằng tàu chiến hạng nhỏ và ca nô. Đình Gành Ngang bị Pháp lấy làm chỗ đóng quân. Ngôi đình bị quân Pháp thiêu trụi, trước khi chúng rút đi.      

Mãi đến năm 2010, ngôi đình mới được dân thôn đóng góp công của xây dựng lại.

Ngôi đình hiện tại dựng trên nền đình cũ, khuôn viên rộng trên 1.000 m; diện tích sàn trên 60 m. Vật liệu kiến trúc bền vững, cột, xà bằng xi măng cốt thép, mái dốc, lợp ngói. Kiểu dáng là sự tiếp thu kiến trúc nhà người Kinh miền xuôi và kiến trúc đình dân tộc Cao Lan. Ngôi đình không có tường bao, chỉ có tường bao cả khuôn viên. Hai bên cổng ghi câu đối bằng chữ                quốc ngữ. 

 Tiền nhân công đức lưu hậu thế

 Phúc thọ khang ninh mãi dài lâu.

Hương án bài trí ở gian đầu phía cổng vào. Đình thờ Hoa Sơn Đại Vương, Ngô Sơn Đại Vương, Cao Sơn Đại Vương.

 

Đền Mẫu Gành Ngang

Đền xây dựng ở bờ gành phía thượng lưu, nhìn ra sông Lô, cách đường liên xã khoảng 30 m. Khuôn viên đền nằm trên sườn một quả đồi sát bờ sông, diện tích hơn 900 m, xung quanh có tường bao. Hai bên cổng vào có câu đối bằng chữ quốc ngữ:

Tôn thờ thánh mẫu ban lộc phúc

Dân an hòa thuận mãi hiển vinh.

Đền được xây dựng năm 1915, sau khi công trình Đình Gành Ngang hoàn tất. Tuy không bị giặc thiêu hủy như đình, nhưng do kiến trúc gỗ nên đã bị hư hỏng theo thời gian. Năm 2010, sau khi xây dựng lại Đình Gành Ngang, Đền Gành Ngang được hưng công xây mới bằng vật liệu bền vững, diện tích sàn 60 m. Kiến trúc đền cũng là sự kế thừa nhà gỗ của người Kinh và đình Cao Lan. Chỉ riêng một gian đầu, phía đỉnh đồi nơi đặt ban thờ là có tường bao, hai gian còn lại để trống, tạo thông thoáng, hòa nhập với môi trường bên ngoài. Thời gian gần đây dòng chảy sông Lô gây xói lở phía hữu ngạn, khiến cho nền ngôi đền và mặt nước sông có khoảng cách rất lớn. Địa thế Đền mẫu Gành Ngang vì thế càng thêm phần uy nghiêm.

Đền Gành Ngang thờ Thánh Mẫu Thượng Ngàn, chân hương được lấy từ Đền Thượng, thành phố Tuyên Quang.

Lễ đền vào mùng 2, rằm tháng Giêng, mùng 2 tháng 6 hàng năm.

P.N

 

Tin mới nhất









Lượt xem: 36 views    Bản in

Các tin đã đăng:

Xem tin theo ngày:     Tháng:    Năm:     
HỘI VĂN HỌC NGHỆ THUẬT TỈNH TUYÊN QUANG
Giấy phép xuất bản số: 07/GP-TTĐT ngày 06/1/2015 của Sở Thông tin Truyền thông tỉnh Tuyên Quang
Chịu trách nhiệm: Mai Mạnh Hùng - Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Tuyên Quang - Điện thoại: 02073 823 508
Trụ sở: Số 215, đường Tân Trào, phường Phan Thiết, thành phố Tuyên Quang. Điện thoại: 02073 822 392 - Email: baotantraotq@gmail.com
@ Bản quyền thuộc Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Tuyên Quang

   Design by 

Online:
2

Lượt truy cập:
381.077