HOA MỘC MIÊN BIÊN GIỚI - MỘT BÀI THƠ HAY VỀ BIÊN GIỚI PHÍA BẮC. DU AN
Thứ 4, ngày 5 tháng 6 năm 2019 - 8:18

NGUYỄN LINH KHIẾU

HOA MỘC MIÊN BIÊN GIỚI

 

Chẳng hiểu sao lần nào qua biên giới

mộc miên cũng rực đỏ triền sông

rực đỏ vách núi rực đỏ tâm can

mộc miên đỏ một trời biên viễn

như máu tươi ròng rã ngàn năm

dưới gốc mộc miên người lính biên phòng

                                      cùng ta nâng chén

người xa nhà rượu ngô như lửa đêm đông

thanh vắng vẳng tiếng hoa tầm tã

khuya khoắt bóng ai rình rập dưới triền sông

có ai trồng mộc miên biên giới

hay biên cương cây tìm đến mọc lên

hoa cứ máu tươi suốt ngàn năm tê tái

cây cứ sừng sững mướt xanh cột mốc biên cương.

 

Ngược lên biên giới phía Bắc, trong miên man đằng đẵng xanh xám núi rừng, thể nào bạn cũng gặp hoa đỏ. Hoa chuối đỏ, hoa vông đỏ, và hoa mộc miên (hoa gạo) rực lên. Màu đỏ ấy là bình thường với mọi người nhưng với nhà thơ lại là nỗi niềm tâm trạng, bời bời tâm can. Lẽ gì... những năm chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc chắc nhiều người còn nhớ. Lẽ ấy, thời gian có phôi pha nhưng màu hoa thì vẫn như máu. Ai cũng nhìn thấy, cảm được mờ mờ; chỉ Nguyễn Linh Khiếu quằn quại với màu hoa rất riêng - biên giới phía Bắc, hay nói cách khác hoa đã nhập vào nhà thơ để được nói tiếng thật về biên cương những tháng ngày máu đổ. Chẳng hiểu sao lần nào qua biên giới hoa mộc miên cũng rực đỏ triền sông, rực đỏ vách núi, rực đỏ tâm can.

Cảnh - tình như thế thật kín quyện. Người đọc chỉ còn thấy hoa, tâm trạng hoa. Dấu vết tác giả có chăng chỉ là “chẳng hiểu” mình - Lần nào (nhiều lần) cũng giống lần nào, qua biên giới là thấy hoa “rực đỏ”. Rực đỏ không gian, từ triền sông, lên vách núi, rồi vào tâm can. Con đường của màu đỏ ấy, thuyết phục gấp nhiều lần, bởi nó từ tự nhiên, từ cụ thể đến lắng lại trừu tượng, bời bời lan xa. Hoa mộc miên nơi khác cũng đỏ nhưng ở biên giới thì đỏ khác thường. Rực lên. Hai câu sau đã cắt nghĩa ngay cái sự đỏ chỉ có ở miền biên viễn đó:

“... mộc miên đỏ một trời biên viễn

như máu tươi ròng rã ngàn năm...”

Rộng hơn, sâu hơn, da diết khắc khoải như tiếng khóc. Hoa mộc miên cứ tầng bậc như nước mắt, chan hòa, cạn khô, tiếng nấc ròng rã… treo cao. Đường thơ ám ảnh như thế cũng là của hiếm trong đề tài thế sự. Có lẽ khi nhà thơ đưa cảm hứng thời cuộc (cuộc chiến bảo vệ biên giới của nhân dân) vào thơ nên ngay lập tức đã gây xúc động, đồng cảm ngay cho hầu hết người đọc.

Nếu nói khổ thơ thứ nhất là hồn hoa mộc miên hiện hình, treo rực sắc đỏ, kéo mọi người vào, lên cao xuống thẳm thì khổ thứ hai, vẫn là hoa nhưng lại đi vào góc khác. Góc ấy có người lính biên phòng: “Dưới gốc mộc miên người lính biên phòng cùng ta nâng chén/người xa nhà rượu ngô như lửa đêm đông...”. So sánh “rượu ngô như lửa đêm đông” cũng là một phát hiện rất đặc trưng miền núi phía Bắc, người lính, hoàn cảnh thật mà nhiều thơ đã nói. Nguyễn Linh Khiếu quá biết điều đó, vậy nên có tiếng hoa vẳng vào:

“... thanh vắng vẳng tiếng hoa tầm tã

khuya khoắt bóng ai rình rập dưới triền sông...”

Mộc miên hoa đã sang một cung khác, cung trầm. Trước - hình ảnh nhìn thấy, rực lên, xoáy sâu; nay - chỉ còn tiếng hoa, âm thanh thực tại quá khứ đồng hiện. Một loạt những từ láy, mới, gợi - “tầm tã”, “khuya khoắt”, “rình rập” cùng phối trong thời gian “khuya khoắt”, không gian “vẳng”, đã ra một chân dung tinh thần hoa biên giới. Hoa ngày đó vẫn nguyên khói súng, rung lên từ bấy đến nay. Dễ gặp mộc miên ở làng quê, thành phố nhưng mộc miên trong “khuya khoắt bóng ai rình rập dưới triền sông” thì không thể không là biên giới phía Bắc. Định vị sâu, ám ảnh mãi, thơ đích thực là như thế.

Khổ 1 hoa mở ra, khổ 2 hoa lắng xuống, nếu như kết thúc, bài thơ cũng đầy đủ trực ảnh, dư ba. Nhưng như thế thì sẽ chơi vơi, chưa “rõ” người trong hoa. Hai câu tự vấn: “Có ai trồng mộc miên biên giới/hay biên cương cây tìm đến mọc lên” chính là câu trả lời sâu nhất về người biên cương. Như núi rừng ít nói, chỉ “Thanh vắng vẳng”, “tầm tã” vọng; để hoa đứng đấy nói hết:

“... hoa cứ máu tươi suốt ngàn năm tê tái

cứ sừng sững mướt xanh cột mốc biên cương…”

Hoa mộc miên biên giới tôi biết cũng đã lâu, nhưng cũng chỉ lướt qua kết quả cuộc thi thơ của Tạp chí Văn nghệ Quân đội, thấy chùm bài giải Nhất “Hoa mộc miên biên giới”, “Mưa rơi dọc Cam Ranh”, “Những thiếu nữ ngoại quốc đứng khóc ở Sơn Mỹ”. Nay đọc lại mới biết tác giả là Nguyễn Linh Khiếu. Biết hơn, anh là Tiến sỹ triết học, làm việc ở Tạp chí Cộng Sản. Thế đấy, chỉ một “Hoa mộc miên biên giới”  thôi, bạn đọc cũng biết đến Nguyễn Linh Khiếu, bởi thơ ngoài tài năng là cao sâu tấm lòng của người viết - công dân.

17/02/2019

D.A









Lượt xem: 55 views    Bản in

Các tin đã đăng:

Xem tin theo ngày:     Tháng:    Năm:     
HỘI VĂN HỌC NGHỆ THUẬT TỈNH TUYÊN QUANG
Giấy phép xuất bản số: 07/GP-TTĐT ngày 06/1/2015 của Sở Thông tin Truyền thông tỉnh Tuyên Quang
Chịu trách nhiệm: Mai Mạnh Hùng - Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Tuyên Quang - Điện thoại: 02073 823 508
Trụ sở: Số 215, đường Tân Trào, phường Phan Thiết, thành phố Tuyên Quang. Điện thoại: 02073 822 392 - Email: baotantraotq@gmail.com
@ Bản quyền thuộc Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Tuyên Quang

   Design by 

Online:
35

Lượt truy cập:
379.373