XUÂN ĐÃ VỀ ĐẾN CẦU THANG. LÊ NA
Chủ nhật, ngày 27 tháng 1 năm 2019 - 8:4

Mế thường nói, thời gian như hoẵng chạy qua nương. Chợt ngoảnh lại, cái vòng quay mê mải, không ngừng nghỉ của tạo hóa lại sắp qua một chặng. Đất và Trời không bao giờ sai hẹn. Miền núi quê tôi đang chờ đón xuân về. Mùa xuân của những hẹn ước từ mùa trước. Không cưỡng lại vòng xe, tôi đeo máy ảnh, lên xe máy, về bản Dao Quần Trắng có tên Đồng Gianh, xã Thái Sơn, Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang.

Từ trung tâm xã, vòng vo đến cả chục cây số, chúng tôi mới đến bản. Đồng hành với tôi có Chủ tịch Hội Người cao tuổi xã, Kiều Lan Thiên. Chị là người Kinh, quê ở xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây, sinh ra và lớn lên ở đây, nơi xưa được gọi là “khỉ ho, cò gáy”. Là một người yêu văn học, thích tìm hiểu văn hóa đồng bào, đi cùng chị, tôi như có một hướng dẫn viên chuyên nghiệp. Thái Sơn có 20 thôn bản, là một trong những xã kinh tế phát triển khá của huyện. 

Tháng Chạp, sương chùng chình dọc đường. Chúng tôi như lạc vào bạt ngàn ma trận ngô. Ngô ven đường, chạm vai áo người. Ngô chạy dọc sông. Ngô tràn xuống thung lũng. Ngô leo ngược chân đồi, núi. Ngô quết lên đất đai xứ sở một màu no ấm. Những mênh mông ngô nối nhau, như một sự tiếp nối không ngừng nghỉ của mùa vụ. Ngô xòa lá về tận nhà sàn. Ngô vàng, trắng sân phơi. Ngô đeo nặng trên vai nhà sàn. Ngô trong túi, bao xếp chồng chất góc nhà. Nhìn vào ngô, lúa, biết xuân đã về.

Chúng tôi lượn xe vào tận sân nhà ông Lý Hữu Kim, bảy mươi mốt tuổi. Ngôi nhà xây theo kiểu ở thành phố. Trong nhà, rộng rãi, đầy đủ tiện nghi sinh hoạt. Ông Kim là người có uy tín của bản. Mười năm qua ông làm trưởng Ban công tác mặt trận. Năm 2018, ông xin nghỉ. Tiếng nói của ông luôn được bà con nể trọng. Sáng nay ông vừa đi phân giải việc đổ đất làm nhà, có liên quan đến đường thôn. Mọi việc ổn thỏa. Ông vui vẻ trò chuyện với chúng tôi.

Đồng Gianh có bảy mươi sáu hộ, hầu hết là đồng bào Dao Quần Trắng. Bản ở sườn tây, dưới chân núi Cao Đà. Nó còn được gọi Thái Thủy 6. Xưa, đây là những triền cỏ gianh rậm rạp, nơi ẩn nấp của hổ, cầy cáo, lợn rừng. Đã ngót tám chục năm, người Dao gốc từ Yên Bái về đây quần tụ, sinh sôi, khai khẩn đất hoang, dựng làng. Cái thế dựa lưng vào núi, ngoảnh mặt ra sông làm cho Đồng Gianh vững trãi, phát triển. Qua mấy năm xây dựng nông thôn mới, bộ mặt làng Dao đã tươi sắc. Nghị quyết của Đảng đã chỉ ra bước đi mới cho bà con người dân tộc thiểu số ở đây. Cả thôn chỉ còn mười sáu hộ nghèo, còn lại đều trung bình và khá. Đến tết này, cả bản có sáu mươi tư ngôi nhà xây, nhà sàn bê tông kiên cố.

Tôi xách máy ảnh ra vườn. Bà Vền, vợ ông Kim đang chăm sóc rau. Đàn vịt, ngan tung tăng mặt ao. Trên bờ, hàng đu đủ, trái sai trĩu trịt, in bóng mặt nước. Giống đu đủ không cao nhưng quả bấu víu dọc thân cây, chi chít. Cạnh đó, các loại rau bắp cải, xà lách mươn mướt. Tôi thích đám ngồng cải hoa vàng trong nắng. Sắc hoa nổi trên nền xanh của đồng ngô. Bà Vền thấy tôi chụp ảnh, bảo, đừng chụp chị, xấu lắm. Tôi ghi được nụ cười đen nhánh hạt na của bà chủ nhà. Phụ nữ Dao ở đây vẫn có thói quen nhuộm răng đen và ăn trầu. Chỉ ít phút sau đã thấy một rổ ngô luộc thơm phức mời khách. Cam quýt bày sẵn. Ông Kim say sưa chuyện.

Người Dao đua nhau làm nhà sàn bê tông. Chỉ vài ba trăm triệu là có một căn nhà đẹp, bền vững. Ông Bàn Văn Cát, bảy mươi tuổi đã có nhà khang trang, tiện nghi đầy đủ. Nhà của anh Đặng Văn Quân, bốn bảy tuổi vừa tươi ngói bên mé đồi. Vài năm qua, năm nào Đồng Gianh cũng được mùa. Chỉ cần chăm chỉ, bốn năm vụ là đồng bào có nhà đẹp. Cái ăn cái mặc không phải lo. Thực phẩm dưới ao, trên vườn, trong chuồng. Nhà nào cũng nuôi cả trăm con gà, vịt. Nhìn đàn gà hơn trăm con, nhà ông Kim mà thích mắt.

 

Chúng tôi phóng xe qua cánh đồng ngô sang một ngọn đồi khác. Căn nhà sàn rộng mênh mông. Chè và cọ lợp kín màu xanh. Nhà của ông Lý Văn Điệm, năm mươi tư tuổi. Bên cầu thang, mấy người phụ nữ trung tuổi đang ngồi thêu khăn, áo mới đón tết. Khi đồng áng đã xong, ngô lúa đã về sàn, phụ nữ Dao lại khâu vá, thêu thùa. Màu chủ đạo trên áo, khăn là đen, trắng và đỏ. Một màu khiêm nhường, pha chút nhẫn nại. Gọi là Dao Quần Trắng vì ngày cưới, cô dâu và chú rể mặc quần trắng. Bà Bàn Thị Nhoi, sáu tư tuổi nói với chúng tôi: Ngày nay, lớp trẻ ít người chịu học hát áy dủng (một làn điệu giao duyên). Vào các dịp tết, lễ hội, cưới hỏi những người lớn tuổi vẫn hát cho nhau nghe. Tôi bảo, các bác hát cho chúng tôi nghe một vài lời. Ai cũng nở nụ cười đen nhánh. Cuối cùng lại là ông Kim. Ông hát một đoạn. Thỉnh thoảng bà Vền lại phải “nhắc vở”. Tôi không hiểu hết lời hát nhưng chỉ nhìn vào ánh mắt lũ trẻ và nụ cười những người nghe thấy ấm lòng.

Tình yêu cũng như niềm vui phải biết gieo trồng và chăm sóc. Lời hát của người Dao nói vậy. Câu hát như nhắc nhở đồng bào biết bảo vệ cuộc sống của mình, giữ yên vui làng bản. Mấy năm qua, người Đồng Gianh không có ai vi phạm pháp luật. Ông Bàn Văn Minh rất tâm đắc an ninh trật tự ở thôn bản. Ông bảo, tài sản của đồng bào ngoài ruộng, trên vườn và trong nhà chẳng lo gì mất cắp. Ai cũng no đủ rồi. Nhà nào thiếu được Nhà nước hỗ trợ.

Chiều, tôi dạo quanh bản. Con đường bê tông như rắn luồn cạnh nương ngô. Ngõ cổng nhà sàn, cây vườn thấp thoáng mảnh giấy đỏ. Một nghi lễ của người Dao mời Tổ tiên đón tết. Cây mận đã bắc cầu hoa trắng nối sang xuân. Tôi gặp hai bé gái, vắt vẻo bên cầu thang học bài. Bàn Thị Yến và Bàn Thị Xuân học sinh Trung học cơ sở Thái Thủy. Từ hai năm nay, ngôi trường mới khang trang mọc lên giữa vùng ngô mía. Trẻ em Dao không phải đi xa cả chục cây số đến trường. Hai đứa trẻ bảo tôi, nhớ gửi ảnh cho chúng cháu qua messenger trên facebook nhé.

Chia tay một góc núi, góc sông, tôi như thấy xuân của chính mình đang về. Những người vừa quen đã lại hẹn hò ngày xuân lên uống rượu. Tay nắm, miệng chào. Tôi mang những ánh mắt vui từ bản xa về phố. Nơi ấy, người già, con trẻ vẫn háo hức mong tết. Nơi ấy, bên cầu thang nhà sàn, cuộc sống mới và ấm no hạnh phúc đã về.

 

Thái Sơn, cuối năm Mậu Tuất.

L.N

 

 









Lượt xem: 36 views    Bản in

Các tin đã đăng:

Xem tin theo ngày:     Tháng:    Năm:     
HỘI VĂN HỌC NGHỆ THUẬT TỈNH TUYÊN QUANG
Giấy phép xuất bản số: 07/GP-TTĐT ngày 06/1/2015 của Sở Thông tin Truyền thông tỉnh Tuyên Quang
Chịu trách nhiệm: Mai Mạnh Hùng - Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Tuyên Quang - Điện thoại: 02073 823 508
Trụ sở: Số 215, đường Tân Trào, phường Phan Thiết, thành phố Tuyên Quang. Điện thoại: 02073 822 392 - Email: baotantraotq@gmail.com
@ Bản quyền thuộc Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Tuyên Quang

   Design by 

Online:
16

Lượt truy cập:
376.248