TUYÊN QUANG CÓ MỘT BẢO VẬT QUỐC GIA. PHÙ NINH
Thứ 2, ngày 7 tháng 1 năm 2019 - 16:13

Đó là Bia chùa Bảo Ninh Sùng Phúc, hiện lưu giữ tại chùa Bảo Ninh Sùng Phúc, huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang.

 Hãy cùng tìm hiểu giá trị của bảo vật qúy giá này.

Khoảng những năm sáu mươi thế kỷ XX, tấm bia chùa Bảo Ninh Sùng Phúc được phát hiện ở gò Khuôn Khoai, thôn Vĩnh Khoái, xã Yên Nguyên. Bia được làm bằng tấm đá xanh nguyên khối, cao 1m45, rộng 0m80, đặt trên lưng con rùa đá. Chữ khắc trên bia còn đọc rõ. Trán bia trang trí hình rồng, mây, khắc dòng chữ lớn: Bảo Ninh Sùng Phúc tự bi nghĩa là bia chùa Bảo Ninh Sùng Phúc. Hai bên dọc theo chiều dày của bia khắc những vòng tròn tiếp nhau.

Tại nơi đặt bia còn thấy dấu tích của một công trình kiến trúc quy mô lớn, gồm những phiến đá chân cột, những mảnh ngói lẫn trong đất. Các nhà khảo cổ xác định đó là một ngôi chùa có tên là Bảo Ninh Sùng Phúc. 

Tác giả soạn bia là Lý Thừa Ân, sống dưới hai triều vua Lý Nhân Tông (1072 - 1127) và Lý Thần Tông (1128 - 1137) làm quan tới chức Triều thỉnh đại phu, thượng thư viên ngoại lang.

Về địa điểm của chùa, văn bia ghi:

"Thái phó dắt hương lão, xem hướng ở góc quận chọn đất phía nam Hãn Lộc, giáp bên mạn bắc Mẫu Cung làm nơi dựng chùa".

Hiện chưa xác định được hai địa danh Hãn Lộc và Mẫu Cung. Tuy nhiên quan sát toàn cảnh có thể đoán định châu lỵ thời đó chính là thung lũng Hòa Phú, Yên Nguyên, chứ chưa phải thị trấn Vĩnh Lộc. 

Cùng với phần giáo lý nhà Phật, văn bia kể về gia thế, công nghiệp của dòng họ Hà. Dòng họ này cư trú lâu năm ở vùng đất Vị Long, sau này là huyện Chiêm Hóa, trải 15 đời làm châu mục. Trong đó, hai đời làm đến chức Thái bảo và Thái phó. (Hệ thống quan chức phong kiến thì thái sư, thái úy, thái phó, thái bảo, hàm chánh nhất phẩm, thuộc hàng đại thần):

“Lớn thay họ Hà, rỡ ràng tiếng tốt

Tiên tổ qua đời, con cháu nối gót

Bốn mươi chín động, trải mười lăm đời

Non sông giữ vững, nhân ái giúp thời

Chân tình sáng suốt, căn tuệ vững bền

Người giỏi ra đời, đạo thì thống nhất

Công đức tạc bia, như non khôn mất”.

Cho đến nay, tấm bia là tài liệu thành văn cổ nhất tìm thấy ở Tuyên Quang. Đây là tài liệu đặc biệt quý giá, giúp cho việc nghiên cứu lịch sử không riêng địa phương Tuyên Quang mà cả lịch sử quốc gia.

Văn bia cung cấp những sử liệu chưa từng được biết đến, chẳng hạn như về cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược dưới triều Lý. Bấy giờ, nhân lúc vua Lý Nhân Tông lên ngôi mới 7 tuổi, nhà Tống tập trung lực lượng quân sự tại các trấn thành sát biên giới nước ta, chuẩn bị cuộc xâm lược. Với chiến lược “tiên phát chế nhân” (tiến quân chặn giặc trước khi chúng đến), tháng 10 năm 1075, thái úy Lý Thường Kiệt thống lĩnh hai đạo thủy bộ 10 vạn quân tập kích vào đất Tống. Quân ta đã chiếm các châu Ung, Khâm, Liêm, phá hủy kho tàng khí giới, lấy đá lấp sông ngăn chặn sự vận chuyển của đối phương. Cuộc tấn công chiến lược có tác dụng làm suy giảm lực lượng và phương tiện chiến tranh của địch.

Qua văn bia biết được châu mục và binh mã châu Vị Long là một đơn vị trong cuộc tấn công có một không hai trong lịch sử chống ngoại xâm (đánh giặc khi chúng còn ở ngoài biên giới) mà chính sử không ghi chép.

Văn bia ghi: "Thân phụ Thái Phó chỉnh đốn vương sư đánh sang ải Bắc, vây thành Ung cho bõ giận, bắt tướng Võ, dâng tù binh, do đó được nhà vua ban chức Hữu đại liêu ban đoàn luyện xứ”.

Nhờ công lao của cha nên Hà Hưng Tông năm 9 tuổi được kết làm em vua Lý, năm 10 tuổi (1078) được phong chức Tả đại liêu ban và năm 1082 kết duyên với công chúa Khâm Thánh. Đến năm 1086 được nối tước Thái Phó kiêm tri châu Vị Long.

Việc trai tráng các dân tộc châu Vị Long do tù trưởng họ Hà chỉ huy dưới sự thống lĩnh của Lý Thường Kiệt đánh giặc Tống xâm lược là một cứ liệu về truyền thống đoàn kết giữ nước của các dân tộc trong đại gia đình dân tộc Việt Nam.

Sự kiện công chúa Khâm Thánh được gả cho con trai tù trưởng họ Hà phản ánh một hiện thực triều Lý là chính quyền phong kiến thi hành chính sách ràng buộc bằng hôn nhân và phong chức tước. Tù trưởng giữ các châu mục, nhận chức tước của triều đình thể hiện vùng này đã nằm trong hệ thống hành chính của Nhà nước thống nhất; đồng bào các dân tộc cùng với người Kinh trong khối cộng đồng dân tộc Việt Nam.

Di tích chùa Bảo Ninh Sùng Phúc xếp hạng quốc gia tại Quyết định số 95, ngày 24-1-1998. Dự án xây dựng lại chùa đã hoàn thành năm 2010, dịp kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long.

Ngày 30 tháng 12 năm 2013,  Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam ký Quyết định số 2599 công nhận 37 bảo vật quốc gia. Đứng thứ tám trong danh sách là bia chùa Bảo Ninh Sùng Phúc. Vừa tự hào, chính quyền và người dân Tuyên Quang vừa có trách nhiệm quản lý, gìn giữ và phát huy giá trị  bảo vật quốc gia theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa.

P.N









Lượt xem: 17 views    Bản in

Các tin đã đăng:

Xem tin theo ngày:     Tháng:    Năm:     
HỘI VĂN HỌC NGHỆ THUẬT TỈNH TUYÊN QUANG
Giấy phép xuất bản số: 07/GP-TTĐT ngày 06/1/2015 của Sở Thông tin Truyền thông tỉnh Tuyên Quang
Chịu trách nhiệm: Mai Mạnh Hùng - Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Tuyên Quang - Điện thoại: 02073 823 508
Trụ sở: Số 215, đường Tân Trào, phường Phan Thiết, thành phố Tuyên Quang. Điện thoại: 02073 822 392 - Email: baotantraotq@gmail.com
@ Bản quyền thuộc Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Tuyên Quang

   Design by 

Online:
15

Lượt truy cập:
375.645