VỀ MỘT MIỀN QUÊ HUYỀN THOẠI. TÂN ĐIỀU
Thứ 6, ngày 5 tháng 10 năm 2018 - 14:17

Một thời vùng đất Na Hang - Lâm Bình còn khá xa lạ với nhiều người, đi lại khó khăn, hầu như độc lập với bên ngoài. Chẳng biết từ bao giờ tôi đã nghe người ta gọi nơi đây là “Na Hang quốc”. Trong huyện Na Hang, khu vực phía Tây Bắc là một trong những vùng hẻo lánh và khó khăn nhất huyện và vùng đất ấy bây giờ là huyện mới Lâm Bình. Xa xôi vậy, nhưng nơi đây lại thu hút sự chú ý từ bên ngoài, sự hấp dẫn ấy đến từ những cảnh đẹp thiên nhiên kỳ thú, những câu chuyện truyền thuyết và tình người nơi đây.

Từ cuối năm ngoái, Chi hội Văn học Nghệ thuật các dân tộc thiểu số (VHNT các DTTS) đã tổ chức một đợt sáng tác cho một số hội viên văn, thơ, nhạc viết về huyện Lâm Bình. Có lẽ đây là một vùng đất mới nhiều anh em còn chưa biết đến nên mọi người rất nhiệt tình hưởng ứng. Chỉ trong một thời gian ngắn Chi hội đã nhận được 16 tác phẩm của 8 tác giả, tuy chưa nhiều nhưng cũng đã khái quát được những đặc trưng cơ bản của quê hương Lâm Bình đang từng ngày đổi mới. Các công trình điện, đường, trường, trạm đã và đang được xây dựng khang trang, tạo động lực để phát triển kinh tế, bộ mặt nông thôn mới ngày càng khởi sắc.

Trong các cuộc vận động sáng tác, các nhà thơ bao giờ cũng là những người nhanh nhạy nhất. Lần này cũng vậy, hai tác giả Tống Đại Hồng và Ma Văn Đức chẳng những thông thạo vùng này mà đây còn là miền đất màu mỡ để các ông khai thác, nghiên cứu về văn hóa văn nghệ dân gian. Tuy chưa kịp ra đời những tác phẩm về nghiên cứu sưu tầm nhưng cả hai tác giả đã có những bài thơ song ngữ Việt - Tày, có thể nói đây là những tác phẩm vào loại quý hiếm hiện nay. Trong bài thơ song ngữ Tìm về câu hát Cọi, Tống Đại Hồng gợi lại những hồi ức, những kỷ niệm từ thời còn gắn bó với ngành Điện lực. Giọng thơ man mác buồn, lướt trên hồ nước mênh mông lại bâng khuâng nhớ về câu hát Cọi, nhớ về người hát Cọi năm xưa:

Tiếng Tày:

“Tì noọng hứ cọi nhằng dâư

Phắng slông, ta cáu dú hâư ka này

Vận nằn hênh cọi đán quây

Ới cần! Bấu dản tàng quây - lè mà”.

Tiếng Việt:

“Nơi em hát Cọi đâu rồi

Bờ sông bến cũ hẹn ngồi còn đâu?

Mơ màng tiếng Cọi nửa câu

Người ơi! Có nhớ đến nhau - thì về”

Tác giả Ma Văn Đức thì soạn hẳn thành lời cho một bài hát Then nói về xã Phúc Yên, một trong 8 xã vùng sâu vùng xa thuộc khu B của huyện cũ Na Hang. Nay thuộc Lâm Bình, Phúc Yên đã trở thành một vùng quê mới, đang đổi mới từng ngày:

Tiếng Tày:

“Mơi pi bấu lao khỏ khửn lồng

Mà Lâm Bình kết tồng bản mấư.

Cót khò, chin chẻn lẩu bắp hom

Hom khẩu mẩu, hom tình na nắc”.

Tiếng Việt:

“Mời anh chẳng ngại khó tới đây

Đến Lâm Bình kết tồng bản mới.

Ôm cổ, nâng chén rượu ngô thơm

Thơm hương cốm, thơm tình thơm nghĩa”.

Nhà thơ Ngọc Hiệp tuy không phải sinh ra ở Tuyên Quang nhưng cả cuộc đời mình ông đã cống hiến cho mảnh đất này. Đằm thắm, thiết tha là chất thơ Ngọc Hiệp, thơ ông không quá cầu kỳ về chữ nghĩa nhưng vẫn sang trọng và gần gũi, lan tỏa trong công chúng. Trong bài thơ Mùa xuân Lâm Bình ông khắc họa lên một bức tranh về Lâm Bình thật thơ mộng:

“Anh đến quê em điệp trùng đồi núi

Vời vợi non xanh mây trắng bồng bềnh.

Nghe tiếng hát Then ngân dài như suối

Gọi mùa xuân trong khúc nhạc ân tình”.

Vùng đất huyền thoại ấy với “Chín mươi chín ngọn núi dăng lưng trời”, với “Lăng Can bông trắng nở ven đồi” và cả những “Thổ Bình, Bình An mía ngọt lạc bùi”… đã làm cho nhà thơ ngây ngất không còn muốn xa nơi này nữa: “Để cho anh neo lại đất Lâm Bình - Chung sức làm giàu trên quê hương mới”.

Nhà thơ Lê Na khi đến với Lâm Bình cũng bị mê hoặc trước con người và cảnh đẹp nơi đây. Đọc bài thơ Buổi sớm bản Khiển tôi lại hiểu thêm vì sao từ cái tên khai sinh Lương Đình Na lại trở thành nhà thơ Lê Na, nó duyên dáng, dịu dàng và rất nữ tính. Nếu không thì làm sao viết được những câu lai láng như thế!

“Suốt đêm sương ngủ mê với núi

Sớm mai khăn sương rửa mặt Đán Khao

Chợt tiếng chim chảy tràn như suối

Những thanh âm đang dội xuống làng”.

Và nếu như Ngọc Hiệp mới chỉ mơ ước được ở lại thôi thì Lê Na còn mạnh bạo hơn, hình như anh đã trở thành người con của bản Khiển rồi: “Tôi dậy sớm, ra đồng cùng bản Khiển - Mùa đã vàng. Nắng mới mở toang”.

Ba nhạc sỹ Vương Vình, Tăng Thình và Tân Điều cũng đã sáng tác được 6 ca khúc trong đợt này. Nhạc sỹ Vương Vình đã rất nhanh chóng phổ nhạc cho bài thơ Mùa xuân Lâm Bình của Ngọc Hiệp và Tìm về câu hát Cọi của Tống Đại Hồng. Bài thơ Mùa xuân Lâm Bình khi thành bài hát nó đã có tên mới là Về Lâm Bình quê em. Cả hai tác phẩm của Vương Vình đều được sáng tác trên âm hưởng đậm nét dân ca, trong đó bài Tìm về câu hát Cọi tác giả còn mô phỏng hẳn một giai điệu Cọi vào đoạn mở đầu. Việc làm này tôi thấy là quá khó vì Lượn Cọi nó còn phụ thuộc vào sự thăng hoa của người hát, nó ngân nga tùy hứng chứ rất khó để ghi thành nhịp điệu cụ thể. Dù sao thì đây cũng là sự mạnh bạo đáng khuyến khích của Vương Vình.

Nhạc sỹ Tăng Thình mấy năm nay rất hăng hái, tác phẩm của anh xuất hiện khá đều đặn, nhất là năm nay anh vừa được kết nạp vào Hội nhạc sỹ Việt Nam nên càng tạo nhiều động lực cho anh. Ca khúc Hội còn ngày xuân, Tăng Thình phổ nhạc từ bài thơ cùng tên của Tống Đại Hồng và ca khúc Nhớ về Lâm Bình do anh viết cả nhạc và lời. Bài hát của Tăng Thình rất dễ phổ cập, đơn giản dễ hát dễ thuộc, giai điệu cũng rất riêng không lẫn với ai.

Nhạc sỹ Tân Điều cũng có hai ca khúc trong đợt này, Mùa xuân Lâm Bình viết cho hát múa tập thể và ca khúc Lâm Bình miền quê huyền thoại viết cho song ca nam nữ. Bài ký duy nhất trong đợt này là Về miền cổ tích của nhà văn Đỗ Anh Mỹ. Với lối viết chân thành tác giả đã vẽ lên một bức tranh khá toàn cảnh về quê hương Lâm Bình đang đổi mới hiện nay. Tác giả đã có một chuyến đi hầu khắp vùng quê Na Hang - Lâm Bình này, vượt đèo Cổ Iểng sang Năng Khả, qua Thượng Lâm, Phúc Yên, Khuôn Hà rồi lại rong ruổi Lăng Can, Thổ Bình, Bình An… Đến đâu cũng thấy háo hức với sự đổi thay về vùng đất mới này, đến nỗi khi kết thúc bài ký Đỗ Anh Mỹ đã phải thốt lên “Tạm biệt Lâm Bình lòng tôi xốn xang…”.

Không phải chỉ riêng nhà văn thấy vậy đâu, tất cả chúng tôi đều cảm nhận rất rõ khi đến với Lâm Bình lần này. Vùng đất mới là gọi theo địa danh thôi chứ thực ra đây là miền quê cổ tích đã có hàng ngàn đời nay rồi. Và tôi tin nơi đây sẽ mãi là mảnh đất màu mỡ, là nơi hấp dẫn và thôi thúc mỗi chúng ta muốn quay trở lại.

 

Tháng 5/2018

T.Đ









Lượt xem: 29 views    Bản in

Các tin đã đăng:

Xem tin theo ngày:     Tháng:    Năm:     
HỘI VĂN HỌC NGHỆ THUẬT TỈNH TUYÊN QUANG
Giấy phép xuất bản số: 07/GP-TTĐT ngày 06/1/2015 của Sở Thông tin Truyền thông tỉnh Tuyên Quang
Chịu trách nhiệm: Mai Mạnh Hùng - Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Tuyên Quang - Điện thoại: 02073 823 508
Trụ sở: Số 215, đường Tân Trào, phường Phan Thiết, thành phố Tuyên Quang. Điện thoại: 02073 822 392 - Email: baotantraotq@gmail.com
@ Bản quyền thuộc Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Tuyên Quang

   Design by 

Online:
28

Lượt truy cập:
372.849