NGHỆ NHÂN LONG VÂN NẶNG LÒNG VỚI CON CHỮ DÂN TỘC TÀY. GHI CHÉP CỦA BÀN MINH ĐOÀN
Thứ 6, ngày 5 tháng 10 năm 2018 - 14:18

Nặng lòng với chữ của người Tày. Ông Lương Long Vân, dân tộc Tày, năm nay đã bước sang tuổi chín mươi rồi! Ấy vậy mà vẫn đam mê, say đắm, nghiên cứu, sưu tầm những bộ sách chữ cổ của dân tộc Tày, hằng đêm ông trăn trở suy nghĩ làm thế nào để giữ gìn và truyền dạy lại cho con, cháu và những ai yêu quý cái chữ của dân tộc mình. Vì trong bộ sách có ghi chép những làn điệu Then cổ, hát Cọi, hát Quan làng, những bài cúng khấn gia tiên là cả một kho tàng văn hóa phi vật thể, phong tục tập quán, nghi lễ của người Tày, nhưng người trẻ không “thấm” được vì không biết chữ viết.

Sinh ra và lớn lên ở xã Trùng Khánh, huyện Nà Hang, nơi có truyền thống hiếu học từ xa xưa, ông bảo: - Mười sáu tuổi, ông đã theo học chữ quốc ngữ và đã học đến lớp 3, thời ấy có muốn học lên cao nữa, ở địa phương cũng không có trường, lớp để học, các thầy cô giáo lại càng hiếm. Ngày học chữ quốc ngữ đêm lại học chữ Nôm Tày. Học xong lớp 3 trường làng, Ủy ban nhân dân xã Trùng Khánh, bảo ra làm việc. Ông đã làm các công việc Văn thư, Văn phòng, Thư ký ủy ban, Chánh thanh tra, Trạm trưởng Trạm Y tế, Phó Chủ tịch UBND xã cho đến khi nghỉ hưu.

 

Ông Lương Long Vân hát bài Then cổ. 

 

Ngày còn làm công tác xã hội, ông vẫn ngày đêm ấp ủ, đam mê với bộ sách chữ Nôm Tày. Với người Tày, ai mà biết được chữ Nôm thì mê lắm, đắm lắm ai chưa biết chữ thì nhìn vào con chữ rất khó khăn, nhưng khi đã biết rồi thì ham học lắm và học cũng dễ. Biết chữ Nôm mới hiểu đó là một kho tàng văn học uyên bác, kho văn hóa đậm tính nhân văn. Nghỉ hưu ông càng có điều kiện, thời gian học nâng cao, nghiên cứu bộ sách chữ Nôm của dân tộc Tày. Hiện giờ ông về ở với các con, cư trú ở thôn Yên Phú, xã An Tường, thành phố Tuyên Quang. Đây là điều kiện để ông tâm huyết phát triển, nghiên cứu, sưu tầm, sao chép lại bộ chữ, các bài hát Then, Cọi… để lại cho thế hệ sau!

Tôi tìm đến nhà ông vào một ngày hè oi nồng, nhà ông nằm ngay cạnh nương chè bạt ngàn màu xanh man mát, cảnh thiên nhiên yên bình, những hàng cây xanh xum xuê che mát cả ngôi nhà, nhà ông được kiến trúc theo kiểu nhà sàn của dân tộc Tày, kề bên là mấy mái nhà của các con ông và làng xóm láng giềng, anh Lương Văn Liêm, con trai của ông, công tác ở Công ty Điện lực thành phố Tuyên Quang dẫn tôi vào nhà, anh Liêm gọi và nói một câu bằng tiếng Tày. Rằng: “Pú mí khách” ông có khách, nghe tiếng con trai gọi, tôi nghe tiếng ờ ờ từ trong buồng vọng ra, ông thoăn thoắt bước ra bàn nước, thấy khách! Ông chìa tay nắm chặt lấy tay tôi, bàn tay ông đã nhăn nheo nhưng rắn chắc, tôi liếc nhanh qua trong gian phòng ông, thấy một chồng sách được xếp gọn gàng ngăn nắp, kế bên là cây đàn tính cùng bộ chuông nhạc lắc, ông đón khách nhưng trong tay vẫn đang cầm cuốn sách chữ Nôm của người Tày, cuốn sách phải dày đến mấy trăm trang được ghi chép bằng bút lông, nét chữ nắn nót, thẳng hàng bằng chữ nho. Tôi hỏi! Ông học chữ nho ạ? Ông bảo phải rồi! Chữ nho, giờ là chữ Nôm của người Tày, vì người Tày biến chữ nho này thành tiếng Tày, cũng như một số dân tộc khác như Dao, Mông cũng có chữ nho nhưng họ nói bằng tiếng của họ! Ngưng giây lát, nở nụ cười sảng khoái… ông lấy ấm trà pha nước, tôi vội đỡ lấy cái ấm trà định giúp ông pha trà, ông xua tay và bảo, để ông pha theo kiểu trà “cần Tày kin sắng ngỏn”. Thế là tự tay ông pha trà theo kiểu của dân tộc Tày, tôi nhìn thấy giống như người Hoa ở trong xứ Huế vẫn pha trà thết đãi mỗi khi khách vào xứ Huế tham quan. Thong thả, ông rót trà tôi nghe những âm thanh trà ri ri như tiếng con dế kêu gọi bạn tình trong đêm đông, 2 ông con chúng tôi vừa nhâm nhi li trà, vừa trò chuyện thật thoải mái, ông kể lại quá trình học chữ Nôm Tày!

Ông bảo: Thực ra mà nói, học chữ Nôm Tày không khó, chỉ cần kiên trì, mê nó là học được hết! Ông học được chữ này, là nhờ người anh trai cả tên là: Lương Văn Lầu, anh Lầu học chữ Nôm Tày giỏi lắm, là bậc thầy luôn, anh Lầu còn biết làm thầy cúng, thầy Tào, hát Quan làng giỏi nhất làng, nên các đám cưới không bao giờ vắng mặt anh Lầu. Thế, nên cứ mỗi dịp Tết đến, xuân về, ông lại đến nhà anh trai học và học rất say sưa rồi nghiện học luôn. Ở làng có đám cưới hỏi nào, ông đều đi theo các ông thầy Quan làng xem, học hỏi, các thầy Quan làng thấy mình đam mê thì có đám cưới hỏi nào cũng gọi đi giúp việc, thế là trở thành đệ tử của các thầy Quan làng, từ đam mê lại đọc thông viết thạo chữ Nôm Tày, nên việc hát với ông rất nhanh thuộc. Tôi đề nghị ông hát cho nghe một làn điệu Then cổ, ông vội mặc chiếc áo Tày và cầm cây đàn tính thêm bộ chuông lắc kẹp ở chân tay gảy đàn, chân lắc chuông rồi hát say sưa theo nhịp. Tôi thưởng thức tiếng Then, nghe mà quến rũ du dương đến lạ thường! Tôi lại hỏi ông! Những lần đi hát trong đám cưới có được gì không? Ông cười bảo, từ xa xưa rồi, hát Quan làng là tục lệ của mỗi dân tộc, nhưng bây giờ, mỗi đám cưới gia chủ bồi dưỡng hai trăm, năm trăm, tùy hoàn cảnh gia đình, mình không đòi hỏi đâu. Làm việc này không phải vì tiền, mà vì tâm, vì văn hóa tín ngưỡng, tâm linh, phong tục, nghi lễ của dân tộc mình cả!

Tôi rất cảm phục ông Lương Long Vân, đã hơn chín mươi mùa hoa đào, tự mày mò, con chữ của tổ tiên, thông hiểu phong tục, tập quán của đồng bào Tày, giờ ông cầm cuốn sách chữ Nôm Tày cứ thế đọc vanh vách, chữ Nôm Tày với ông còn đọc thông viết thạo hơn chữ Việt, đặc biệt là ông có cái âm điệu hát Then cổ, nghe thật ấm áp, quyến rũ, làm đắm say lòng người. Nghe một lần rồi cứ muốn nghe mãi… ông là một con người tâm huyết, góp phần bảo tồn, phát huy đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc. Năm 2017, ông được Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam cấp Bằng công nhận Nghệ nhân dân gian.

 

B.M.Đ

 









Lượt xem: 22 views    Bản in

Các tin đã đăng:
   Tư liệu - Đăng ngày:  05/10/2018
   THỈNH THOẢNG LẠI NHỚ MỘT NGƯỜI. TRUYỆN NGẮN CỦA NGUYỄN ĐÌNH LÃM - Đăng ngày:  05/10/2018
   VỢ CHỒNG LÃO QUÁI. TRUYỆN NGẮN CỦA ĐỖ ANH MỸ - Đăng ngày:  05/10/2018
   VỀ MỘT MIỀN QUÊ HUYỀN THOẠI. TÂN ĐIỀU - Đăng ngày:  05/10/2018
   TRAO KIẾM. TRUYỆN NGẮN CỦA DƯƠNG ĐÌNH LỘC - Đăng ngày:  05/10/2018
   CÓ THỂ BẠN CHƯA BIẾT. THANH THỦY - Đăng ngày:  18/09/2018
   MÙA NHÃN NƯỚC. TRUYỆN NGẮN CỦA HOÀNG KIM YẾN - Đăng ngày:  18/09/2018
   ĐINH CÔNG DIỆP - BẠN BÈ MÃI QUÂY QUẦN BÊN ÔNG. TRỊNH THANH PHONG - Đăng ngày:  18/09/2018
   VÌ SỰ NGHIỆP TRỒNG NGƯỜI. GHI CHÉP CỦA BÀN VÂN NHUNG - Đăng ngày:  18/09/2018
   TÁI NGỘ. TRUYỆN NGẮN CỦA NGUYỄN THẾ VIỄN - Đăng ngày:  18/09/2018

Tổng số: 425 | Trang: 1 trên tổng số 43 trang  


Xem tin theo ngày:     Tháng:    Năm:     
HỘI VĂN HỌC NGHỆ THUẬT TỈNH TUYÊN QUANG
Giấy phép xuất bản số: 07/GP-TTĐT ngày 06/1/2015 của Sở Thông tin Truyền thông tỉnh Tuyên Quang
Chịu trách nhiệm: Mai Mạnh Hùng - Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Tuyên Quang - Điện thoại: 02073 823 508
Trụ sở: Số 215, đường Tân Trào, phường Phan Thiết, thành phố Tuyên Quang. Điện thoại: 02073 822 392 - Email: baotantraotq@gmail.com
@ Bản quyền thuộc Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Tuyên Quang

   Design by 

Online:
17

Lượt truy cập:
372.847