ĐỌC BÀI THƠ “LỜI THÀNH CỔ” CỦA TRẦN THỊ QUỲNH NGA. TRẦN HUY VÂN
Thứ 6, ngày 5 tháng 10 năm 2018 - 14:18

Lần ấy, đi dự trại sáng tác ở Tam Đảo, Trần Thị Quỳnh Nga tặng tôi tập thơ đầu tay “Nơi gửi tình yêu”, của chị. Tôi đọc liền một mạch sáu mươi ba bài thơ, bắt gặp một cảm xúc thơ dung dị, trau chuốt, cứ nhẹ nhàng thấm vào lòng người đọc. Khi Quỳnh Nga hỏi tôi:

- Bác thấy thơ của em thế nào? Tôi trả lời ngay: Mình thích nhất bài thơ “Lời Thành Cổ”. Mình xem như là bài thơ tiêu biểu nhất về hồn thơ, cảm xúc thơ, ngôn ngữ thơ, hình tượng thơ của Quỳnh Nga đấy.

Tôi bắt gặp nỗi lòng nhà thơ trong nỗi niềm của mình khi đã đến Thành Cổ.

Đã và mãi còn không ít tác phẩm văn, thơ, nhạc, họa viết về Thành Cổ Quảng Trị. Mảnh đất là biểu tượng đẹp nhất, bi ai và hùng tráng nhất, đã trở thành huyền thoại về lòng yêu nước, sự hy sinh về chủ nghĩa anh hùng cách mạng của dân tộc Việt Nam, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước thần thánh.

Đọc xong bài thơ “Lời Thành Cổ” tôi bỗng liên tưởng đến đoạn văn của văn hào Nga I-ri-a ỂRen Bua. Khi ông cắt nghĩa về “Lòng yêu nước” của người lính Hồng Quân trong cuộc chiến tranh vệ quốc: “... Yêu cái cây trồng ở trước nhà, yêu con phố nhỏ đổ ra bờ sông, yêu vị thơm, chua, mát của trái lê mùa thu, hay mùi cỏ thảo nguyên có hơi rượu mạnh... Dòng suối đổ vào sông, con sông Von Ga đưa nước ra biển... Lòng yêu nhà, yêu làng xóm trở nên lòng yêu Tổ quốc. Có thể nào quan niệm sức mãnh liệt của tình yêu mà không đem nó vào lửa đạn cam go thử thách... Từ lâu người ta đã hiểu, lòng yêu nước của mình đến nhường nào. Khi kẻ thù giơ tay khả ố động tới Tổ quốc ta, ai mà chả cảm thấy, mùa thu qua, điều giản dị này, mất nước Nga thì chúng ta còn sống làm gì nữa”.

Dân tộc Việt Nam, suốt ba mươi năm ròng (1945 - 1975) bao thế hệ đời người lên đường đánh giặc hết giặc Pháp đến giặc Mỹ. Một dân tộc “Đất không rộng, người không đông”. “Ai tính hết những người lên máy chém lúc hửng đông” đánh bại hai kẻ thù hung bạo nhất Pháp, Mỹ. Mỗi người Việt Nam đều có tình cảm với đất nước giống như người lính Hồng Quân Nga “Mất nước Việt Nam thì chúng ta còn sống làm gì nữa”. Suốt ba mươi năm lớp lớp người ra trận.

Lớp cha trước, lớp con sau

Đã thành đồng chí chung câu quân hành.

                                                (Tố Hữu)

Ở Thành Cổ, từng viên gạch, ngọn cỏ, lá cây, tấc đất, dòng sông đều đã mang hồn dân tộc, mang hồn thiêng sông núi, có một nhà thơ đã viết:

Đò lên Thạch Hãn ơi chèo nhẹ

Đáy sông còn đó bạn tôi nằm

Có tuổi hai mươi thành sóng nước

Vỗ yên bờ mãi mãi ngàn năm.

Quỳnh Nga đã mượn lời của người cha, người lính năm xưa đã cùng đồng đội chiến đấu, hy sinh ở Thành Cổ.

Con nhắn với họ hàng cha nằm ở nơi đây

Cùng đồng đội chưa một ngày đơn lẻ

Tuổi hai mươi căng tràn sức trẻ

Vẫn hát tiếp khúc quân hành khi Thành Cổ về đêm.

Lời của cha cũng là “Lời Thành Cổ” nói với con:

Nếu có vào Quảng Trị tìm cha

Con hãy đến ngôi nhà chung màu cỏ

Thắp một nén nhang thơm giữa lòng Thành Cổ

Để khói hương bay bao phủ khắp nơi này.

Khói hương của tấm lòng kính trọng, tiếc thương, biết ơn của bao người đang được sống trong thanh bình. Để sự hy sinh của lớp cha, anh thực sự đã “Nở hoa độc lập, kết quả tự do” đem lại hạnh phúc cho bao người. Phải được lan tỏa khắp phần đất Thành Cổ này. Nơi cha cùng đồng đội đang yên nghỉ.

Lời dặn con của cha, là Lời Thành Cổ, lời của:

Những vết đạn bom cày lên trong chiến trận

Tám mươi mốt ngày đêm...

Mấy mươi ngàn số phận

Mấy vạn con người... mấy vạn mái đầu xanh.

Của thế hệ đời người, tự nguyện dâng hiến tuổi thanh xuân cho đất nước, không một tính toán mảy may, cả khi sống và khi chết vẫn nghiêm chỉnh trong đội hình chiến đấu.

Có bia mộ nào ghi tên tuổi các anh

Hay tất cả đã hóa thành cây cỏ.

(Lời Thành Cổ - Quỳnh Nga)

“Không một tấm hình

Không một dòng địa chỉ

Anh chẳng để lại gì cho riêng anh

Trước lúc lên đường.

Chỉ để lại dáng đứng Việt Nam tạc vào thế kỷ.

Tên anh đã thành tên đất nước

Tổ quốc bay lên bát ngát mùa xuân”.

(Dáng đứng Việt Nam - Lê Anh Xuân)

Các thế hệ đời người “Vào cuộc trường sinh nhẹ cánh bay” ấy. Để “Tổ quốc bay lên bát ngát mùa xuân”. Sự kết thúc để mở đầu cho một thời kỳ sán lạn mới. Kỷ nguyên mới, cho đất nước, cho mỗi số phận con người. Lời Thành Cổ dặn con:

Đừng khóc nghe con...

Con hãy sống cả những ngày cha chưa được sống

Hãy ngẩng đầu lên nhìn trời cao lồng lộng.

Bên mẹ thay cha lấp khoảng trống cho đầy.

Sự hy sinh quá lớn, trách nhiệm của những người đang được sống lại càng tăng lên gấp bội, lớn biết bao nhiêu. “Bên mẹ thay cha lấp khoảng trống cho đầy”. Lẽ nào lại chọn cách sống vô cảm, tư túi, chỉ biết sống cho mình, sống vì lợi ích bản thân, trên cõi đời này! Sống như thế không có tội với những người đã mất sao?

Quỳnh Nga tâm sự với tôi, khi viết bài thơ này từng chữ, từng câu hiện ra không nén nổi xúc động, bao lần nước mắt trào ra. Cố nén đau thương để không rơi vào bi lụy, bởi lẽ những người nằm ở đây không muốn những người đang được sống nghĩ về mình như vậy.

Con đừng buồn, cũng đừng nghĩ gì thêm

Sông Thạch Hãn vẫn đôi bờ yên ả

Nước sông quê sóng ngầu lên sắc đỏ

Là máu của bao người đã đổ xuống dòng trôi.

Thơ là để bộc lộ nỗi niềm, cảm xúc sâu lắng nhất, bằng ngôn ngữ thơ, hình tượng thơ chắt lọc nhất. Để từ rung động tận trong trái tim người làm thơ đến mọi cõi lòng người đọc thơ. Bài thơ “Lời Thành Cổ” của nhà thơ Trần Thị Quỳnh Nga là một bài thơ như vậy.

“Lời Thành Cổ” đã nói được nỗi lòng và cả khát vọng đến cháy bỏng của lớp người đã hóa thành cây cỏ nơi đây với người đang sống.

Tuổi hai mươi ai mà chẳng tiếc

Nhưng ai cũng tiếc tuổi hai mươi còn chi Tổ quốc.

(Thanh Thảo)

Dâng hiến cái phần đẹp nhất của một đời người cho nghĩa lớn thật cao cả sự trường tồn của Tổ quốc, cuộc sống bình yên, trong độc lập, tự do của nhân dân, sự hy sinh ấy đáng ngưỡng mộ và quý trọng biết bao nhiêu.

Hễ có dịp nào con cứ ghé thăm

Một nén hương thơm cho lòng người ấm lại

Giờ cha và con hai phương trời xa ngái

Mà vẫn thật gần bởi chung trái tim yêu.

“Lời Thành Cổ” nói với người đang sống như vậy. Một nén hương thơm thấu đến cửu trùng, đã thấy ấm lòng, bởi chưa bị lãng quên, bởi người đã khuất với người đang sống vẫn “Thật gần bởi chung trái tim yêu”. Trái tim yêu Tổ quốc, trái tim yêu cuộc sống, theo đúng tên gọi của nó, tự do, đầy đủ, hạnh phúc và tươi vui.

 

 

Tháng 8 năm 2018

T.H.V









Lượt xem: 63 views    Bản in

Các tin đã đăng:

Xem tin theo ngày:     Tháng:    Năm:     
HỘI VĂN HỌC NGHỆ THUẬT TỈNH TUYÊN QUANG
Giấy phép xuất bản số: 07/GP-TTĐT ngày 06/1/2015 của Sở Thông tin Truyền thông tỉnh Tuyên Quang
Chịu trách nhiệm: Mai Mạnh Hùng - Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Tuyên Quang - Điện thoại: 02073 823 508
Trụ sở: Số 215, đường Tân Trào, phường Phan Thiết, thành phố Tuyên Quang. Điện thoại: 02073 822 392 - Email: baotantraotq@gmail.com
@ Bản quyền thuộc Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Tuyên Quang

   Design by 

Online:
10

Lượt truy cập:
374.974