VỚI MÙA THU XỨ TUYÊN. TÙY BÚT CỦA LƯƠNG TÙNG NAM
Thứ 3, ngày 18 tháng 9 năm 2018 - 8:51

Bạn nhắn tin: Mùa thu Tuyên Quang có gì nhỉ? Một câu hỏi như gợi mở cho mình niềm cảm xúc dâng ngập lòng. Bạn, một nhiếp ảnh gia, đã từng có nhiều ảnh đẹp được trưng bày tại Hà Nội. Bạn có một tâm hồn thơ nhạy cảm, từng nặng lòng gắn bó với Tuyên Quang một thời tuổi trẻ. Hãy lên nhé, với mùa thu và Lễ hội Trăng Rằm Thành Tuyên. Mình trả lời bạn rồi ngồi bên máy tính. Xin bạn đọc, hãy coi đây là lời mời gọi, không cho riêng bạn mà cả những ai chưa có dịp tận mắt chứng kiến, hoặc tham dự những niềm vui trong mùa thu miền núi Tuyên Quang.

Những cơn mưa núi dai dẳng, triền miên đã vơi dần. Vắng luôn cả tiếng sấm sét. Sau mấy tháng hè ăm ắp, cuồn cuộn, dòng Lô bắt đầu dịu dàng, lắng phù sa chưa kịp trong. Hoa di lăng bên phố đang vào độ chín. Nó chín thơm như lời hò hẹn của đôi lứa khi sang thu. Hoa thơm vai áo chàng trai. Hoa vương hương trên tóc cô gái trẻ thành phố.

Hãy theo chúng tôi, sang bên kia cây cầu Nông Tiến, hướng về nơi cội nguồn Khu di tích lịch sử đặc biệt Tân Trào. Thu chín bên nương ngô, bãi mía, vườn cây trái ngoại ô. Thu thơm dài theo Quốc lộ 37. Đang mùa nhãn. Nhãn dọc hai bên đường, cành uốn cong, trĩu trái. Nhãn bày la liệt mời chào khách. Na cũng chồng chất khoe mắt. Na xếp trên kệ, sạp, trong các rổ rá, túi, bao. Chưa hết, bưởi hồng cũng ùa ra từ các chân núi, ven đồi.  Nhãn nâu, na xanh, bưởi vàng, hồng đỏ đua nhau bám mặt đường. Cả chục cây số, ven tả ngạn sông Lô nhiều mặt hàng nông sản của bà con xếp bày bắt mắt. Năm nay, riêng mấy xã ven sông đã có cả mấy trăm tấn quả ra thị trường.

Trên đường chúng ta đi. Rặng duối Tân Trào. Hàng cây đã mọc ở đất này đến cả trăm tuổi. Chúng cần mẫn bên nhau, đan cành, lợp mái, như những cổng chào xanh tự nhiên. Nhờ những lớp lá nhỏ, ken dày, đen thẫm, duối ở Tân Trào là vẻ đẹp riêng, có một không hai trên đất nước Việt Nam.

Cổng - chào - duối chỉ ta về Đình Hồng Thái, nơi hơn bảy chục năm trước, đón tiếp các đại biểu khắp ba miền về dự Đại hội Quốc dân. Cổng - chào - duối chỉ lối ta về Ngôi đình Tân Trào, nơi diễn ra Đại hội Quốc dân, tháng Tám, một chín bốn lăm. Từng ô cỏ xanh vuông vức. Thu rợp xanh cây lá che một khoảng trời tháng Chín và mái đình xưa cổ kính, trang nghiêm. Đây nữa, Tảng Đá Thề, ngay phía trước, ngôi đình Kim Long xưa, nơi Bác Hồ đọc lời tuyên thề. Tảng đá như một sức mạnh không gì lay chuyển nổi quyết tâm giành chính quyền của nhân dân cả nước. Qua chút nữa, Cây Đa lịch sử. Qua bao thời gian, cội cành có thể bị già khô, nhưng những thế hệ đa nơi đây vẫn tiếp nối màu xanh, bền chắc, trường tồn như lòng dân Tuyên Quang với Bác Hồ kính yêu, với Đảng quang vinh.

Căn lán nhỏ Nà Nưa, ẩn dưới cánh rừng bạt ngàn. Cây trám năm nào, giờ đã thành cổ thụ. Bạn hãy dừng chân nhặt trái vàng vừa rơi trên cỏ. Vị bùi, đậm đà khó quên. Bạn hãy tìm một trái bứa chua bên mé đồi. Nhớ năm nào, cây bứa ấy bé nhỏ, nép bên đường, mỗi lần qua, tôi thường hái lá non, thưởng thức vị chua rừng. Ba chục năm giờ nó đã vươn lên ngạo nghễ. Cành bứa mọc ngang giang tay đón khách. Cây thành ngạnh rắn chắc như đinh, gốc rễ bền bỉ, âm thầm luồn sâu từng ngách đá. Xưa, cây làm cột cho căn lán. Nay, những người làm bảo tàng vẫn chọn thành ngạnh có ngoãm để thế chỗ cây xưa. Ba bậc thang lên căn lán, buộc bằng lạt nứa. Cái bắng nước của đồng bào Tày, bao năm rồi vẫn dựng bên ngôi nhà sàn thu nhỏ. Mái cọ, phên nứa chứng tích một thời Nước chưa giành được độc lập.

Đã có ý kiến bê tông hóa căn lán để giữ cho muôn đời sau, nhưng chưa được chấp nhận. Sự giản dị, khiêm nhường của căn lán ấy đã đi vào lịch sử. Nó đã vào ống kính, vào thơ, nhạc, họa của con dân nước Việt và du khách quốc tế. Thắp hương dâng Bác Hồ xong, bạn hãy thỏa sức hướng ống kính vào căn lán, hay hướng lên rừng cây cao vút. Bạn có thể phác họa mảng màu trầm ấm của mái cọ, liếp nứa. Hay bạn ghi lại những cảm xúc của mình, trước khói hương, bậc đá hay tiếng chim rừng… Những lần đến đây, tôi thường ngắm những cây măng nứa. Những “em bé” măng đội cả lá mục, ngơ ngác nhìn cảnh vật. Chúng mọc tua tủa khắp các bụi, khóm quanh lán. Măng kiêu hãnh, xiên qua đất đồi lao lên, ken kín bụi.

Trên mặt hồ thu Khuôn Pén, hãy để chút tĩnh tâm để ngắm hoa phách tím phớt hồng. Bóng cổ thụ nghiêng soi từng chùm hoa thanh khiết. Để rồi con sóng lăn đi cũng phớt hồng. Con chim trả cánh lam, thoáng in trên nền con sóng ấy. Đã có bóng thủy cầm về bơi trên mặt hồ. Khi bình minh, bạn sẽ thấy ánh hồng le lói từ núi Hồng, hắt sáng trên nền trời.

Tôi sẽ đưa bạn, theo Quốc lộ 2C, ngược nguồn sông Phó Đáy, đi nửa vòng chiến khu. Một vùng ATK của đồng bào các dân tộc Tuyên Quang trong sự nghiệp xây dựng nông thôn mới. Đường nhựa tốt và điện lưới đã về trung tâm các xã. Các thôn bản hầu hết có đường bê tông kiên cố. Bạn sẽ mê hồn trước những thung lũng lúa ruộng bậc thang; say đắm với rừng cây, vườn cọ, đồi chè, ao cá. Quê tôi đó, từ nhiều con ngòi nhỏ đã gặp nhau nên suối thành sông. Từ nguồn cội yêu thương đã hát lên giai điệu đoàn kết bên nhau xây cuộc sống mới. Mình bước lên nhà sàn cột xà bê tông, để nghe lời Then, câu hát Páo. Tiếng rừng, tiếng suối sẽ day dứt bên ngọn lửa nhà sàn. Lời Sình ca, Soọng cô hẳn sẽ mê hoặc bạn. Hãy tập kin lẩu-hốp tíu (uống rượu, tiếng Tày - Dao) khi ngồi cùng già bản.

Đường lớn đã mở từ mùa Thu xưa. Có ngả rẽ lên Kim Bình, Chiêm Hóa, nơi diễn ra Đại hội Hai của Đảng, một chín năm mốt. Rừng cọ và xen những cây lim xanh rợp tán. Thu này, hàng cây muồng đã nở vàng mấy cây số hai bên đường từ thôn Đồng Ẻn đi Pác Chài. Sông Gâm sẽ đón bạn, giống như người Tày quê tôi, hào phóng và thân thiện. Sự trong xanh vây ngợp hồn chúng mình. Con đường như đi trong mây qua núi, qua rừng. Na Hang đó. Lâm Bình đây. Trên thuyền ta lướt giữa mênh mông hồ nước đầy. Giữa cây xanh và chập trùng núi non huyền thoại. Chúng ta đang bơi trên một trăm mét nước sâu. Ta đang bơi trên một nền văn hóa độc đáo, riêng biệt. Bạn có thể ngược sông Năng lên với ruộng bậc thang Hồng Thái. Lê của bản Dao Tiền đang vào độ ngọt sắc. Lúa xanh mượt triền đồi. Chắc chắn bạn sẽ có những bức ảnh thật ưng ý, về ruộng bậc thang và những sơn nữ Dao Tiền, nơi đây.

Ngược ngọn sông Gâm, tôi sẽ lại đưa bạn lên nơi có “chín chín ngọn núi”, xưa phượng hoàng đến ở. Đó là huyền thoại, thực tế có cả ngàn đỉnh chóp khác nhau. Chỉ có flycam, bạn mới chiêm ngưỡng hết sự hùng vỹ của núi non Thượng Lâm, Khuôn Hà. Bạn có thể lên núi hái bông ở Lăng Can, ra sông, suối câu cá ở Bản Cài, Khuổi Chang, Nặm Đíp. Thu về, theo em đi lên rừng kiếm măng trúc. Ra đồng hái (rau) phéc sắm. Món bẳm nà (mắm cá ruộng) sẽ cho bạn nhớ lâu…

Trên đường về thành phố, nhớ ghé qua Hàm Yên, “thủ phủ” của cây trái. Rừng, núi Chạm Chu hoang sơ cung cấp bao nguồn suối mát. Suối, ngòi từ hai bên tả, hữu ngạn sông dồn cho dòng Lô. Suối nuôi nấng, chăm sóc cho thủy cầm, đặc biệt là vịt Minh Hương, Phù Lưu… Bạt ngàn đồi cam chanh, bưởi, thanh long, phật thủ. Sẽ khó mà chia tay một miền quê xanh thắm. Núi rừng và lòng người níu giữ bạn. Ai đó hát: “... Lên Tuyên Quang, lần nào cũng vội... Một tháng, một năm, chưa đi hết được...” (ca khúc của nhạc sỹ Đỗ Hồng Quân).

Hãy về với Lễ hội Trăng rằm. Trăng tháng Tám mỏng như miếng đu đủ chín. Đêm, đường phố đã lác đác có những mô hình khoe sớm. Thành phố bắt đầu xao động. Nhà nhà chăng đèn hoa. Phố diện màu áo mới. Màu sắc và ánh sáng giao hòa. Trung thu cả thành phố đêm rực sáng, người và xe nô nức trôi trên đường. Người Tuyên từ các huyện, từ Hà Nội và các tỉnh lân cận về quê. Du khách khắp nơi tìm về. Đường phố, hàng quán, nhà hàng, khách sạn chật kín người. Cả trăm mô hình diễn diễu trên phố. Hàng ngàn người, trang phục đủ sắc màu các dân tộc, nhảy múa, hát vang. Đó là mô hình voi trận của Hai Bà Trưng, Ngựa thần của Thánh Gióng. Đó là hình ảnh Bác Hồ kính mến với thiếu nhi. Hoành tráng, trang trọng, ngộ nghĩnh và uyển chuyển. Mấy năm qua, hình thành một nghề sản xuất mô hình Trung thu ở Tuyên Quang. Trung thu không chỉ cho trẻ nhỏ. Nó là dịp để đồng bào các dân tộc nhớ về truyền thống, cội nguồn; để biểu dương tình đoàn kết, gắn bó thôn bản, làng nước. Sự tích và truyện cổ dân gian; Bài học răn dạy con người; Những vẻ đẹp, đặc sản của quê hương, địa danh, di tích lịch sử đều được mô phỏng thành các mô hình dạo phố. Về đây, chúng ta bé nhỏ lại rong ruổi về tuổi thơ. Cả mấy cây số nối nhau người và xe cộ, có cảm giác mình đang hòa vào dòng - sông - ánh - sáng...

Hãy lên với Tuyên Quang, để một lần hưởng trọn mùa thu và Lễ hội Trăng rằm. Để tận mắt thấy quê hương tôi đang từng ngày phát triển trong công cuộc xây dựng đô thị và nông thôn mới. Và tôi cũng như trẻ nhỏ đang hồi hộp đếm ngược chờ đón bạn và mong ngày hội đến...

 

L.T.N

 

 









Lượt xem: 80 views    Bản in

Các tin đã đăng:

Xem tin theo ngày:     Tháng:    Năm:     
HỘI VĂN HỌC NGHỆ THUẬT TỈNH TUYÊN QUANG
Giấy phép xuất bản số: 07/GP-TTĐT ngày 06/1/2015 của Sở Thông tin Truyền thông tỉnh Tuyên Quang
Chịu trách nhiệm: Mai Mạnh Hùng - Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Tuyên Quang - Điện thoại: 02073 823 508
Trụ sở: Số 215, đường Tân Trào, phường Phan Thiết, thành phố Tuyên Quang. Điện thoại: 02073 822 392 - Email: baotantraotq@gmail.com
@ Bản quyền thuộc Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Tuyên Quang

   Design by 

Online:
30

Lượt truy cập:
372.848