Tảo mộ
Thứ 2, 9/5/2022 - 14:52
* Truyện ngắn dự thi của Trần Huy Vân

Minh họa của Ngọc Điền

 

Nhớ lại, ngày còn bé, cứ đến hai ba tháng Chạp, ngày ông Táo lên trời, anh em tôi thường theo bố đi tảo mộ. Anh cả đội mâm xôi, con gà luộc kỹ, tôi xách túi trầu cau, vàng hương, các anh khác vác cuốc, xẻng, thuổng. Ra đồng mới biết, nhiều nhà cũng đi tảo mộ.

Đồng làng ngày ấy chỉ cấy một vụ, vụ đông không có nước, hanh khô. Được đi tảo mộ là một thú vui của những đứa trẻ tuổi tôi, được chạy tung tăng khắp cánh đồng, chỉ còn trơ lại những gốc rạ khô. Mộ tổ tiên được chôn rải rác trên đồng, mỗi chỗ một cái, thành thử phải đi hết đồng này đến đồng khác. Đến ngôi mộ nào bố cũng nói, người dưới mộ là ai, đời thứ mấy, phải gọi là gì. Đắp điếm xong, bố đặt lễ trên mộ, thắp hương, khấn vái một hồi. Tôi nghe không rõ, tò mò hỏi: Bố khấn gì vậy:

- Mời tổ tiên ông bà về ăn Tết chung vui với con cháu, phù hộ con cháu ở hiền gặp lành, gặp nhiều may mắn. Trên đồng thi thoảng có ngôi mộ xây, tôi hỏi bố: Sao nhà mình không xây, để đỡ phải đi đắp như thế này.

- Chỉ những nhà sinh con một bề mới xây, vì không có con trai nối dõi tông đường. Cứ nhìn ngôi mộ như thế là biết nhà ấy cụt cuối. Chỉ xây quanh thế, không được bít kín cho thông, thiên, địa, thủy. Hàng năm nhà nào có con cháu đi đắp mộ ông bà tổ tiên là nhà có phúc đấy, không được đắp là vô phúc.

- Chỉ có con trai được đi đắp mộ sao?

- Giữ gìn gia phong dòng tộc là của con trai, con gái đi lấy chồng là con nhà người ta, làm sao về nhà bố đẻ được. Nhà có con trai mà không giữ được mồ mả ông bà, xem như là tiệt giống.

Giữa đồng có bãi tha ma lớn, chi chít mả, người tảo mộ đông lắm, tôi hỏi bố: Sao nhà mình không chôn ông bà ở bãi tha ma kia, để xuống đó có nhiều bầu bạn không vui sao.

- Chỉ những nhà, không một tấc đất cắm dùi, mới chôn bố mẹ ở chỗ đó. Phải chôn người nhà ở đó là nỗi đau, không ai muốn như thế đâu. Thế ra chỉ nhìn ngôi mộ ngoài đồng cũng phân biệt được kẻ giàu, người nghèo.

Đi gần hết buổi sáng, mới đến ngôi mộ cuối cùng, ở trên một quả đồi vắt ngang qua cánh đồng, bố bảo: Đây là cụ tổ năm đời, các con phải gọi là Mĩnh! Trên nữa gọi là gì ạ? - Trên nữa, được cúng ở nhà thờ họ, cả họ phải cúng. Khấn vái xong, hương gần tàn, bố bảo:

- Anh cả đốt tất cả vàng mã còn lại, lấy nước rửa tay, trải chiếu ra, bưng xôi thịt xuống đây, cha con ta ăn lộc của tổ tiên, ông bà. Phải ăn cho bằng hết.

Bố ăn nhẩn nha, anh em tôi xúm vào ăn, chưa bao giờ thấy miếng ăn lại ngon đến thế, mỗi lần nhớ lại, vẫn thấy ngọt ngào, không dễ nguôi quên.

Anh em tôi lớn lên, mỗi người một nghề, cư trú ở những miền quê khác nhau, tôi dạy học ở miền núi Tuyên Quang, chỉ có anh cả ở nhà. Ngày ông Táo về trời chẳng thể về quê để đi tảo mộ, việc ấy anh cả phải lo hết.

Mãi đến năm anh cả bẩy mươi tuổi, lấy cớ mừng thọ, anh mời bốn đứa em đi công tác xa về vào dịp Tết, vừa về đến nhà, anh có nhời ngay:

- Anh không làm thọ đâu, mời các chú về có việc thế này. Ngày còn bé, anh và các chú cùng bố đi tảo mộ, biết đấy mộ nhà mình ở rải rác khắp cánh đồng. Cái thời hợp tác xã nông nghiệp, thành ruộng công, không thể giữ được. Nhiều nhà không còn biết đâu mà tìm. Bới túc mục khắp đồng không thấy. Ruộng hợp tác, bờ vở bị phá, người trước cày, người sau bừa, có phải mồ mả nhà mình đâu mà giữ. Nhiều nhà đành lấy nắm đất cho vào tiểu thay xương cốt ông bà. Mồ cha không khóc, khóc đống mối là thế. Biết là không phải mà phải chịu.

Riêng anh đã biết trước như thế, nên đã để mắt đến thường xuyên, vẫn có ngôi mộ không còn ra hình thù gì nữa. Từng ngôi mộ anh đã chôn bốn viên gạch bốn góc. Chôn sâu, họ không thể cày tới. Anh đã vẽ sơ đồ, có mất nấm vẫn tìm thấy dễ dàng. Anh đã đến tuổi bẩy mươi, chả mấy nữa là về theo bố mẹ. Các chú ở xa chẳng thể lo việc này. Anh mời các chú về bàn quy tập tất cả các ngôi mộ về chỗ ông tổ năm đời. Việc này không thể thuê mướn, con cháu phải đứng ra làm, các chú có ý kiến gì nói ngay.

- Còn ý kiến gì nữa, anh định ngày, chúng em về đủ, đó cũng là trách nhiệm của tụi em mà.

- Các chú và các cháu trai phải có mặt, riêng các thím, cháu gái về được càng tốt.

Lần ấy, phải mất bốn ngày, anh em tôi mới quy tập đủ phần mộ tổ tiên, ông bà, bố mẹ, về chỗ cụ tổ năm đời. Tôi hỏi anh cả:

- Ngày ông Táo lên trời, làng còn lệ đi tảo mộ không?

  - Thi thoảng có nhà vẫn đi, bỏ lâu rồi, hai ba chục năm còn gì. Bây giờ có bát ăn bát để mới ngó đến ông bà, tổ tiên đã quá muộn. Làng có nhiều người phát đạt thành tỉ phú, tiền của nhiều lắm, chẳng biết tiêu vào việc gì, đập bỏ nhà cũ xây nhà mới cho đẹp và hiện đại và ốp lát mồ mả ông, bà, bố, mẹ.

Cứ như các cụ ngày xưa, người nào không sinh con trai, là cụt cuối, mang tội bất hiếu, không có người nối dõi tông đường, thờ phụng tổ tiên. Làng này không ít người là trưởng tộc, ngành trên, nhánh dưới, con trai đầy ra đấy. Nhưng có ngó ngàng gì đến mồ mả ông bà, tổ tiên đâu. Nay lắm tiền mới tính đến quy tập lại. Chú cứ đi quanh khu đồi này, chỗ nào cũng có những lăng mộ được ốp lát đá hoa cương, tiêu tốn hàng vài trăm triệu là chuyện thường. Có điều họ không trực tiếp làm, thuê hết từ khâu tìm mộ, di chuyển, đến xây mộ. Cánh được thuê, không tìm thấy hài cốt, lấy cả xương trâu, bò, lợn, chó, mèo thế vào thay xương người, mang đi chôn.

Lăng mộ làm xong, tế lễ linh đình. Bia đá khắc tên ông bà, bố mẹ, năm sinh năm mất rõ ràng cả. Chỉ có hài cốt là không thật.

Đến kỳ làm ăn thua lỗ, gặp nhiều vận hạn, lành ít dữ nhiều, có người mất chức, bị ngồi tù, vì tội tham nhũng. Đi xem ông đồng bà cốt, thầy tướng số, họ phán ra ngay.

- Gia chủ không tiếc tiền của, bỏ ra xây mồ mả, ông bà, tổ tiên đẹp đấy, nhưng không tự làm, không thành tâm. Đã vậy còn thuê người làm, không quán xuyến, phần hài cốt năm phần, bốn phần là xương loài vật thế vào thay xương ông bà, tổ tiên. Càn bậy đến thế là cùng, không gặp tai ương, quả báo mới là chuyện lạ. Giờ đành bó tay, việc hiếu nghĩa làm càn thế mắc tội sát thân là tất yếu, tránh sao được. Đã làm không thể phá, chỉ có làm lễ tạ được phần nào hay phần ấy. Gia chủ muốn không gặp tội, chỉ có thành tâm tìm lại phần xương cốt của tổ tiên, may ra đỡ được.

Tìm ở đâu bây giờ?

Khi bao năm tháng không ngó ngàng gì tới, còn không biết rõ chôn ở chỗ nào. Đồng làng mênh mông thế, lại chuyển vụ liên tục, gặt hái xong chỉ dăm ngày đã sang cây trồng khác. Có phải đồng không đâu mà thả sức đào bới!

Có tiền, không biết dùng cũng nhục vì đồng tiền. làm sao rửa được nỗi nhục ấy đây!

Làng không ít nhà sinh con một bề, toàn gái, nhưng không nhà nào bị mất mồ mả cả. Họ cũng quy tụ mồ mả xây lăng tẩm có kém gì ai đâu. Mà cúng tổ tiên thật, chứ không giả cầy như nhà có con trai khác. Vì thế mới có câu: Trai mà chi, gái mà chi, sinh con có ngãi có nghì là hơn.

***

Người ta thường nói: Có tiền sẽ mua được tất cả! Xem ra là bậy! Có thứ có bao nhiêu tiền cũng không thể mua được thật. Bỏ tiền ra xây lăng mộ thật đẹp, để khoe mẽ với đời, thờ cúng tổ tiên, nhưng lại lấy xương cốt loài thú thế vào thay hài cốt ông bà, bố mẹ để thờ cúng, phỏng còn cái nhục nào bằng đây!

T.H.V

 

 

Lượt xem:76 Bản in









Các tin đã đăng:
   Ngược nguồn Na Hang - Đăng ngày:  27/06/2022
   Nỗ lực ghi dấu ấn trong lòng bạn đọc - Đăng ngày:  20/06/2022
   Từ Văn nghệ Hà Tuyên đến Báo Tân Trào và Tạp chí Tân Trào - Đăng ngày:  20/06/2022
   Đêm cuối hành trình vạn dặm - Đăng ngày:  20/05/2022
   Cái đê bạc - Đăng ngày:  01/06/2022
   Từ Pác Bó đến Tân Trào - Đăng ngày:  20/05/2022
   Miền rừng thổ cẩm - Đăng ngày:  30/05/2022
   Tình khau vai - Đăng ngày:  15/06/2022
   Bác về Tân Trào - Đăng ngày:  20/05/2022
   Tài sản vô giá lại là những gì giản dị nhất - Đăng ngày:  07/06/2022

Tổng số: 715 | Trang: 1 trên tổng số 72 trang  


Xem tin theo ngày:     Tháng:    Năm:     
HỘI VĂN HỌC NGHỆ THUẬT TỈNH TUYÊN QUANG
Giấy phép xuất bản số: 09/GPTTĐT-STTTT ngày 02/02/2021 của Sở Thông tin Truyền thông tỉnh Tuyên Quang
Chịu trách nhiệm: Đinh Công Thủy - Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Tuyên Quang - Điện thoại: 02073 823 508
Trụ sở: Số 215, đường Tân Trào, phường Phan Thiết, thành phố Tuyên Quang. Điện thoại: 02073 822 392 - Email: baotantraotq@gmail.com
@ Bản quyền thuộc Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Tuyên Quang

   Design by 

Online:
164

Lượt truy cập:
798.437